Kenniswerkplaats

'Een grens vormt de scheidslijn tussen twee landen of andere (meestal bestuurlijke) eenheden.' Mijn afstudeeronderzoek gaat over zo'n grens. En dan vooral hoe zo'n grens invloed heeft (gehad) op het landschap. Met andere woorden, hoe zie je zo'n grens terug in het landschap. En dan staat dat er zo simpel: een grens is een scheidslijn. Vesselina Nikolaeva heeft zo'n grens gefotografeerd en deze foto's uitgegeven in een boek met de naam 'simply a line'. Maar wat gaat er veel schuil achter zo'n op het oog 'eenvoudig lijntje' in het landschap! 

Kijk alleen maar in de geschiedenis naar hoe belangrijk de grens voor een land is geweest in de vorm van verdediging: elke overschrijding van de grens door vijandelijke troepen moest worden voorkomen. En daar had en heeft men veel voor over. De grens dient dus als bescherming en afscherming van 'binnen'. En het gaat dan om meer dan alleen het grondgebied! Het kan ook gaan om normen en waarden, tradities en dergelijke die beschermd moeten worden. De grens symboliseert dan dus veel meer dan 'slechts een lijn'. De grens als verdediging en bescherming kan heel fysiek zichtbaar zijn in de vorm van verdedigingswerken of door middel van hekken, torens en dergelijke. Maar het is dus ook een gedachteconstructie.

 

Dit is slechts één van de vele betekenissen die een grens heeft. Een grens kan ook gaan over binnensluiten of buitensluiten, afscheid nemen, avontuur en verlangen. En zo zijn er nog veel meer betekenissen aan de grens te geven. Het passeren van een grens doet wat met je, ook al is er geen fysieke lijn meer te bekennen.

Al lezend en zoekend word ik steeds enthousiaster over het onderwerp van mijn onderzoek: het is als op reis gaan en steeds weer nieuwe en verrassende ontdekkingen doen. Ik ben nu bezig met een 'onderdompeling' in de literatuur rondom dit ontwerp. De kunst is echter om niet te 'verdrinken' in de hoeveelheid gegevens. En om op een gegeven moment genoegen te nemen met wat je gevonden hebt en er dan ook echt mee aan de slag gaan. Een heel belangrijk hulpmiddel daarbij is je doel goed voor ogen houden.

Maar voorlopig 'zwem' ik nog even rond en laat ik me verrassen!
Ineke Baan
mei 2010